Micro finance: een hype of innovatie?

 

Is micro finance toepasbaar in Nederland?

Micro finance is ontwikkeld als instrument om armoede te bestrijden. Als we het hebben over armoede, dan gaat het zowel vanuit klassieke als Neo klassieke economische opvattingen vooral over de verdeling van economische welvaart in termen van inkomens, vermogens en goederen. Het  is niet vreemd dat het instrumentarium voor micro finance ontwikkeld en ook het meest is toegepast in ontwikkelingslanden, daar waar de armoede in economische zin het hoogst is. De tijd dat wij elkaar zien als rationele egoïsten is voorbij. Mensen met een hoog welvaartsniveau zijn dorstig op zoek naar spiritualiteit om daar antwoorden te vinden over het zin van het leven. De plurale economische opvattingen van Amartya Sen, hoogleraar economie en filosofie aan de Harvard universiteit, krijgen ook Nederland meer handen en voeten. Volgens zijn leer hoeven fundamentele waarden zoals vrijheid, doelmatigheid, rechtvaardigheid en democratie niet met elkaar te botsen. De mens is immer meer dan een rationele egoïst. In de praktijk wordt het inkomens en vermogensniveau gemeten en daarmee bepaald of iemand arm is. Sen introduceert zoiets als de economische onvrijheid. Vrij vertaald gaat het om de vraag: is men arm omdat men niet de juiste opleiding heeft om aan een baan te komen of spelen andere zaken een rol waar je als persoon geen invloed op hebt. M.a.w. is er sprake van armoede omdat iemand niet kan beschikken over middelen die hij nodig heeft om voldoende inkomsten te genereren. In zijn redenering mag het armoedebegrip in elke context deels een eigen interpretatie hebben. Hoewel Sen dat niet expliciet zegt is armoede sociaal en economisch in te vullen. Een potentiële ondernemer die niet over de kredieten kan beschikken om een bedrijf te starten, omdat de instelling die deze kredieten verstrekt criteria hanteert die hij of zij niet kan beïnvloeden zouden we als een voorbeeld van armoede kunnen noemen.

 

In ons land hebben we ook armoede, maar met het verschil dat de armoede niet alleen strekt tot een tekort aan economische welvaart. Bij ons gaat economische armoede hand een hand  met de sociale armoede. De sociale armoede is niet goed zichtbaar maar vreet wel aan de menselijke waarden van zelfvertrouwen en ergens bij willen horen. Als je immers geen werk hebt, heb je wel een inkomen waar het zeer moeilijk mee rond te komen is, maar de consequenties in sociaal opzicht zijn toch erger. Zonder werk val je min of meer buiten het sociaal systeem. Je voelt je buitengesloten van de samenleving, je voelt je niet thuis, niet gewaardeerd, je kunt je daarom niet als mens ontplooien en je kunt je kinderen niet het gevoel geven dat ze trots op je zijn waardoor ze je niet als voorbeeld zien. Elk instrument dat ertoe bijdraagt dat deze gevoelens te verminderen moet worden uitgeprobeerd. De kosten van sociale en economische uitsluiting kunnen immers oplopen tot hoge kosten voor uitkeringen en kosten voor begeleiding van afwijkend gedrag van jonge volwassenen die vanuit frustraties proberen een plek te veroveren in de samenleving.

 

Hoe zou Micro finance eruit moeten zien?

We hebben allemaal onze eigen krachten en talenten. Ruimte bieden daaraan via micro finance moet daarom worden aangegrepen. Omdat sprake is van sociale en economische armoede moet micro finance  als instrumentarium beide dimensies invullen. Economisch kan het onder andere door kredieten te verstrekken. Sociaal kan het door begeleidingstrajecten aan te bieden in de vorm van mentoring door ex-ondernemers en het ontsluiten van ondernemersnetwerken.  M.a.w. drempels wegnemen die de oorzaak zijn van de economische onvrijheid. Vanuit praktische overwegingen zouden we voor de omvang van een microkrediet kunnen aansluiten bij Europese bedragen rondom 25.000 euro. Micro finance zouden we daarom kunnen omschrijven als faciliteiten zoals leningen, mentoring en coaching  ten aanzien van persoon, vaardigheid, praktische kennis en netwerkvorming met het oog op meer ondernemerschap.

 

Met micro finance een link naar internationaliseren?

In de eerste plaats gaat het om het benutten van de talenten van mensen die met lef, ambitie en een oog voor de markt willen ondernemen. Deze markt hoeft zich niet te beperken tot de Nederlandse. Veel van de mensen die in armoede leven, hebben immers hun roots buiten Nederland. De horizon van ondernemers geboren vanuit micro finance zou daarom ook breder en dus internationaal kunnen zijn. Politici benadrukken het belang van internationaal ondernemen voor ons land. Ondernemerschap biedt perspectief ook aan diverse soorten mensen met of zonder goede opleiding.  Het stimuleren van ondernemerschap via micro finance kan ook internationale avonturen van ondernemers teweeg brengen.